Chcesz zrozumieć, co tak naprawdę kryje się za hasłem „metaverse” i jak możesz to wykorzystać w swojej pracy przy projektach budowlanych, wnętrzarskich czy ogrodowych. Z tego artykułu dowiesz się, czym jest metaverse, jak działa technologicznie i gdzie dziś realnie przynosi efekty biznesowe. Zobaczysz też praktyczne przykłady zastosowań od konfiguratorów 3D po szkolenia BHP w VR.
Czym jest metaverse – definicja i cechy
Metaverse to wirtualny, trwały, współdzielony i przestrzenny ekosystem cyfrowy, w którym użytkownicy funkcjonują jako awatary, wchodzą ze sobą w interakcje, korzystają z usług i prowadzą działalność gospodarczą. Jest to środowisko dostępne z różnych urządzeń – od komputerów i smartfonów po gogle Virtual Reality oraz rozwiązania Augmented Reality – i łączące w sobie warstwę społeczną, ekonomiczną oraz technologię własności cyfrowej opartą m.in. na Blockchain i NFT.
Gdy mówimy o metaverse w praktycznym ujęciu, zwykle występuje kilka powtarzających się cech: trwałość świata (persistence – świat istnieje i zmienia się także, gdy nie jesteś zalogowany), współdzielona obecność użytkowników w tym samym środowisku 3D (shared presence), spójna tożsamość i personalizowane awatary, gospodarka oparta na cyfrowej własności (digital ownership, tokeny, NFT, waluty wirtualne), interoperacyjność i skalowalność, czyli możliwość łączenia wielu usług oraz obsługi bardzo dużej liczby użytkowników równocześnie.
Metaverse to koncepcja ekosystemu, a nie jedna aplikacja czy gra. Roblox, Fortnite, Horizon Worlds, Decentraland czy The Sandbox to jedynie pojedyncze platformy funkcjonujące jako „światy” wewnątrz szerszej idei, podobnie jak poszczególne serwisy są tylko fragmentami globalnego internetu.
Metaverse często bywa mylony z samą wirtualną rzeczywistością, tymczasem to wielowarstwowy ekosystem dostępny również z komputera czy telefonu, w którym gogle VR zwiększają immersję, ale nie są jedyną drogą wejścia.
Jak działa metaverse – technologie i mechanizmy
Od strony technicznej metaverse można opisać jako zestaw współpracujących warstw: interfejs użytkownika (gogle VR, AR, aplikacje desktopowe i mobilne), silniki renderujące 3D takie jak Unreal Engine czy rozwiązania oparte o Unity, warstwę sieciową i serwerową odpowiedzialną za synchronizację świata w czasie rzeczywistym oraz warstwę własności i ekonomii, gdzie działają systemy płatności, Blockchain, smart kontrakty i tokeny NFT. Wszystko to spina zestaw protokołów i standardów, które definiują sposób wymiany danych, komunikacji awatarów oraz obsługi transakcji.
Interoperacyjność i standaryzacja to obecnie jedno z głównych wyzwań: aby awatar, przedmiot 3D czy token mógł swobodnie „przechodzić” między różnymi światami, potrzebne są wspólne formaty modeli 3D (np. glTF), otwarte API, a w przyszłości szeroko przyjęte standardy web3. Bez nich każde środowisko metaverse pozostaje zamkniętą wyspą, ograniczając skalę biznesu i wygodę użytkowników.
Żeby metaverse działało w trybie „na żywo”, trzeba połączyć technologie realtime, takie jak WebRTC i protokoły niskoopóźnieniowe, z wysoko wydajnymi bazami danych stanu świata, mechanizmami synchronizacji fizyki scen oraz bezpiecznymi modułami płatności i rozliczeń, które często integrują tradycyjne bramki płatnicze z infrastrukturą Blockchain.
Rzeczywistość wirtualna i rozszerzona – role i różnice
Wirtualna rzeczywistość Virtual Reality zapewnia pełne zanurzenie w cyfrowym świecie – użytkownik zakłada gogle, odcina się od bodźców otoczenia i widzi wyłącznie generowaną komputerowo scenę 3D. Augmented Reality działa inaczej, ponieważ nakłada elementy cyfrowe na obraz świata fizycznego, najczęściej przez smartfon albo okulary AR, dzięki czemu można jednocześnie widzieć realne otoczenie i jego wirtualne uzupełnienia.
W metaverse VR pełni rolę narzędzia do tworzenia bardzo głębokich, społecznych i rozrywkowych doświadczeń, takich jak koncerty, eventy czy spotkania projektowe w pełni immersyjnych przestrzeniach. AR jest natomiast idealne tam, gdzie potrzebne jest łączenie świata cyfrowego z fizycznym, na przykład w konfiguratorach 3D do aranżacji wnętrz, ogrodów czy elewacji, w których inwestor może zobaczyć w skali 1:1, jak konkretne płyty tarasowe, rośliny lub zabudowy ogrodowe wpiszą się w rzeczywiste otoczenie budynku.
Kryteria wyboru technologii VR lub AR dla konkretnego zastosowania to:
- wygoda i koszt wymaganego sprzętu po stronie użytkownika końcowego,
- poziom oczekiwanej immersji i czasu spędzanego w danym doświadczeniu,
- potrzeba integracji z rzeczywistą przestrzenią, np. działką, wnętrzem czy halą produkcyjną.
Blockchain i tokeny nft – własność i ekonomia cyfrowa
Technologia Blockchain w metaverse pełni funkcję rejestru własności i zaufanej księgi rozliczeń, gdzie zapisuje się tokeny użytkowe, aktywa inwestycyjne oraz NFT reprezentujące unikalne przedmioty cyfrowe lub „działki” wirtualnego świata. Smart kontrakty działające na łańcuchu bloków automatyzują zasady obrotu tymi aktywami, podział przychodów czy opłaty licencyjne dla twórców.
Najbardziej widoczne dla użytkownika mechanizmy ekonomiczne to sprzedaż wirtualnych „landów” w projektach takich jak Decentraland i The Sandbox, tokenizacja dóbr cyfrowych (np. wyposażenia wnętrz, skór dla awatarów, obiektów architektonicznych 3D), marketplace’y z obsługą walut takich jak MANA czy SAND oraz opłaty transakcyjne i tzw. gas fees, które są pobierane przy każdej operacji w sieciach opartych na Ethereum (Źródło: Ethereum Foundation, 2023).
Ta warstwa niesie jednak także szereg wyzwań: NFT w praktyce często nie są przenoszalne między platformami, co ogranicza ich realną użyteczność, koszty transakcyjne na głównych łańcuchach bywają wysokie, a kwestia praw autorskich i praw do cyfrowej własności w wielu jurysdykcjach nadal jest interpretowana różnie. Dla firm z branży budowlanej czy wnętrzarskiej oznacza to konieczność bardzo świadomego projektowania modeli monetyzacji projektów 3D, licencji i praw do wizualizacji.
Przy wdrażaniu NFT w projektach biznesowych trzeba zawsze weryfikować status prawny danego łańcucha bloków oraz realne koszty energii i opłat transakcyjnych, bo zbyt drogi lub kontrowersyjny technologicznie model może zniechęcić zarówno klientów, jak i regulatorów.
Sztuczna inteligencja, internet rzeczy i edge computing – skalowanie i personalizacja
Sztuczna inteligencja w metaverse generuje dynamiczne treści, personalizuje doświadczenia użytkowników oraz pomaga moderować zachowania i treści w czasie rzeczywistym. IoTEdge computing umożliwia lokalne przetwarzanie tych danych blisko użytkownika, co znacząco ogranicza opóźnienia, gdy na przykład wiele osób jednocześnie eksploruje wirtualną kopię osiedla lub hali magazynowej.
W praktyce oznacza to takie zastosowania, jak inteligentni asystenci i NPC w wirtualnych showroomach, którzy potrafią doradzić dobór materiałów wykończeniowych, dynamiczne dostosowywanie scen do liczby osób i ich zachowań, zaawansowaną analitykę ruchu w przestrzeniach 3D oraz synchronizację metadanych z realnych obiektów – na przykład podgląd aktualnych parametrów energetycznych budynku czy nawadniania ogrodu w widoku AR na placu budowy.
Najważniejsze korzyści z połączenia AI, IoT i edge computingu w metaverse to:
- możliwość skalowania doświadczeń na dużą liczbę użytkowników i obiektów,
- bardziej dopasowane, spersonalizowane scenariusze dla klientów i pracowników,
- obniżenie opóźnień, co przekłada się na płynność wizualizacji i szkoleń.
Jakie są najpopularniejsze platformy metaverse – porównanie
Dla firm analizujących wejście do metaverse istotne jest porównanie dostępnych platform według kilku parametrów: liczby aktywnych użytkowników, modelu monetyzacji, stopnia otwartości i decentralizacji, dostępnych urządzeń (PC, mobile, VR) oraz dominujących zastosowań, takich jak rozrywka, social, edukacja czy prezentacje projektów 3D. Dane szacunkowe różnią się w zależności od metodologii, ale kierunek trendu pozostaje podobny (Źródło: McKinsey, 2023; Statista, 2023).
| Platforma | Typ | Aktywni użytkownicy / mies. | Model monetyzacji | Główne zastosowania |
| Roblox | Centralna | ok. 250 mln (2023) | Mikropłatności w Robux, prowizje od twórców | Gry UGC, social, eventy marek, edukacja |
| Fortnite | Centralna | ponad 70 mln (2023) | Sprzedaż skórek i przepustek sezonowych | Gaming, koncerty, brand experiences |
| Meta Horizon Worlds | Centralna | kilka mln (szacunki 2023) | Mikropłatności, ekosystem Meta, przyszłe reklamy | Social VR, spotkania, rozrywka |
| Decentraland | Decentralna | kilkaset tys. (2023) | Sprzedaż landów, opłaty w MANA | Eventy, sztuka, showroomy marek |
| The Sandbox | Decentralna | kilkaset tys. (2023) | Sprzedaż landów, SAND, licencje marek | Gry, projekty marek, eksperymenty kreatywne |
Dane użytkowników to wartości przybliżone na podstawie publicznych raportów spółek i analiz rynkowych, dlatego przy planowaniu inwestycji warto każdorazowo weryfikować aktualne statystyki w raportach źródłowych (Źródło: raporty spółek i Statista, 2023).
Roblox, fortnite i meta horizon – użytkownicy i modele monetyzacji
Roblox to platforma tworzona przez Roblox Corporation, szczególnie popularna wśród młodszych użytkowników, która umożliwia tworzenie własnych gier i światów, a także organizację wydarzeń społecznościowych czy pokazów marek takich jak Gucci w przestrzeni Gucci Town. Fortnite od Epic Games stał się z gry typu battle royale wielofunkcyjnym światem, w którym obok rozgrywki odbywają się koncerty, eventy filmowe oraz akcje specjalne marek. Meta Horizon Worlds to środowisko rozwijane przez Meta Platforms, skierowane głównie do użytkowników gogli VR, nastawione na wspólne spędzanie czasu i tworzenie światów społecznościowych.
W tych trzech ekosystemach dominują następujące modele zarabiania:
- mikropłatności za waluty wewnętrzne i przepustki sezonowe,
- sprzedaż i handel cyfrowymi przedmiotami, skórkami, obiektami 3D,
- płatne partnerstwa marek, reklama natywna i rozbudowane „brand experiences”.
Decentraland i the sandbox – działanie na blockchainie
Decentraland i The Sandbox to przykłady światów metaverse w pełni opartych na Blockchain, gdzie podstawowym zasobem jest wirtualna ziemia reprezentowana przez NFT. Właściciele „landów” mogą je zabudowywać obiektami 3D, tworzyć gry, galerie sztuki czy showroomy produktów, a następnie monetyzować odwiedziny, sprzedaż wirtualnych dóbr lub wynajem przestrzeni. Gospodarka tych światów działa na tokenach MANA i SAND, a decyzje rozwojowe często są współtworzone przez społeczność poprzez DAO.
W praktyce Decentraland kładzie większy nacisk na wydarzenia kulturalne, ekspozycje marek oraz model „otwartego miasta”, natomiast The Sandbox silniej rozwija narzędzia kreatywne do budowy gier voxelowych i współpracę z dużymi markami z popkultury. Różnią się także szczegółami ekonomii tokenów, tempem emisji landów oraz poziomem technicznego wsparcia dla mniej zaawansowanych twórców.
Dwa główne ograniczenia, które trzeba brać pod uwagę przy planowaniu wejścia na te platformy, to:
- złożone UX i wymagania techniczne dla nowych użytkowników oraz inwestorów,
- koszty transakcyjne i fluktuacje wartości tokenów, utrudniające stabilne planowanie.
Wielkość rynku i prognozy – 507 mld USD do 2029 r.
Zgodnie z analizą firmy Statista globalna wartość rynku metaverse może sięgnąć około 507 mld USD do 2029 r., przy dynamicznym wzroście napędzanym inwestycjami korporacyjnymi, rozwojem sprzętu XR oraz rosnącą liczbą konsumentów korzystających z wirtualnych doświadczeń handlowych i rozrywkowych (Źródło: Statista, 2023).
| Rok | Prognozowana wartość rynku (USD) | Szacowany CAGR |
| 2022 (rok bazowy) | ok. 65 mld | – |
| 2025 | ok. 250 mld | ok. 35–40 proc. |
| 2029 | ok. 507 mld | ok. 30 proc. w horyzoncie 2022–2029 |
Prognozy te bazują na ekstrapolacji obecnych przychodów z gier online, VR/AR, wydatków reklamowych w środowiskach wirtualnych oraz szacowanym wzroście inwestycji w infrastrukturę sieciową i urządzenia XR (Źródło: Statista, 2023; PwC, 2023).
Na tak szybki wzrost wpływają m.in. zakładane tempo adopcji headsetów VR i okularów AR, rosnące budżety marek na doświadczenia immersive, inwestycje dużych firm technologicznych takich jak Meta Platforms, Microsoft, Apple czy Epic Games, a także prace nad standaryzacją formatów 3D i protokołów web3, które mają obniżać bariery wejścia dla mniejszych firm.
Jakie zastosowania ma metaverse?
Metaverse staje się platformą, na której spotykają się bardzo różne branże – od gamingu i rozrywki, przez edukację i pracę zdalną, po architekturę, projektowanie wnętrz, ogrodów oraz szeroko rozumiany e-commerce z konfiguratorami 3D i showroomami marek. Dla firm działających w budownictwie i sektorach pokrewnych oznacza to dostęp do nowych narzędzi wizualizacji, sprzedaży oraz szkoleń.
Najczęściej wyróżniane kategorie zastosowań to: rozrywka i gaming, społeczności i eventy wirtualne, edukacja i szkolenia zawodowe, praca zdalna i współpraca zespołowa, e-commerce i retail z konfiguratorami 3D, architektura, urbanistyka i projektowanie wnętrz, zdrowie oraz symulacje medyczne, finanse, NFT i usługi DeFi.
Dla branży budowlanej, wnętrzarskiej i ogrodniczej szczególnie istotne są zastosowania, które bezpośrednio przekładają się na proces projektowy i sprzedażowy: konfiguratory 3D pozwalające klientowi samodzielnie zestawiać materiały i wyposażenie w modelu jego domu lub ogrodu, wirtualne pokazy projektów i spacery VR po inwestycji jeszcze przed rozpoczęciem budowy, szkolenia BHP w VR dla ekip wykonawczych i nadzoru oraz wizualizacje zagospodarowania terenu, gdzie inwestor może zobaczyć docelowy układ zieleni i małej architektury w konkretnym otoczeniu działki.
Jakie korzyści przynosi metaverse – gospodarka, edukacja i praca
Na poziomie makroekonomicznym metaverse generuje nowe rynki i modele biznesowe, umożliwia sprzedaż produktów czysto cyfrowych oraz hybrydowych, a także znacząco poprawia efektywność szkoleń poprzez symulacje trudnych lub niebezpiecznych sytuacji. Dla firm oznacza to szansę na dotarcie do globalnych odbiorców bez budowania fizycznej infrastruktury oraz na szybsze testowanie koncepcji usług i produktów w środowisku wirtualnym.
Do konkretnych korzyści dla gospodarki, edukacji i pracy należą:
- powstawanie nowych źródeł przychodów z cyfrowych produktów, projektów 3D i usług doradczych,
- skrót procesu prototypowania budynków i wnętrz dzięki natychmiastowym wizualizacjom i korektom,
- skalowalne szkolenia VR, które można powtarzać dla kolejnych pracowników bez dodatkowych kosztów logistyki,
- bardziej zaawansowane narzędzia zdalnej współpracy nad modelami BIM, planami i aranżacjami,
- większe zaangażowanie klientów dzięki interaktywnym konfiguratorom i spacerom po inwestycji.
W praktyce biuro projektowe lub deweloper, który wprowadza wirtualne spacery i konfiguratory 3D wnętrz oraz ogrodów, może zaobserwować realne efekty: skrócenie cyklu sprzedaży o kilka tygodni, zmniejszenie liczby nieporozumień i reklamacji, bo klient wcześniej „widzi” efekt końcowy, oraz lepsze dopasowanie standardów wykończenia do oczekiwań nabywców, co przekłada się na wyższy poziom satysfakcji i większy udział transakcji finalizowanych bez zmian projektowych na późnym etapie.
Jakie ryzyka i ograniczenia ma metaverse – prywatność, bezpieczeństwo i zdrowie
Rozwój metaverse wiąże się również z realnymi ryzykami: od kwestii ochrony danych osobowych, przez bezpieczeństwo transakcji i własności cyfrowej, po wpływ intensywnego korzystania z wirtualnych światów na zdrowie psychiczne i fizyczne użytkowników, w tym pracowników biorących udział w długich sesjach szkoleniowych w VR.
Do najczęściej wskazywanych zagrożeń należą przechwytywanie i profilowanie danych biometrycznych z gogli VR i urządzeń ubieralnych, ataki na konta użytkowników i ich zasoby cyfrowe, szerzenie dezinformacji w immersyjnych przestrzeniach, ryzyko uzależnień od środowisk wirtualnych, a także bariery dostępności i cyfrowe wykluczenie osób, które nie mają dostępu do odpowiedniego sprzętu lub łączy internetowych.
Ograniczenia technologiczne i prawne są równie istotne: brak powszechnie przyjętych standardów interoperacyjności utrudnia budowę uniwersalnych narzędzi, wysokie koszty infrastruktury serwerowej i sprzętu końcowego ograniczają skalę wdrożeń, a regulacje dotyczące własności cyfrowej, NFT i obrotu aktywami wirtualnymi w wielu krajach wciąż się kształtują, co generuje niepewność przy dużych inwestycjach.
Najbardziej wrażliwym obszarem w metaverse są dane behawioralne i biometryczne zbierane z urządzeń XR, dlatego przed wdrożeniem warto ustalić minimalny niezbędny zakres zbieranych informacji i stosować silne uwierzytelnianie, segmentację sieci oraz regularne testy bezpieczeństwa.
Co warto zapamietać?:
- Metaverse to trwały, współdzielony ekosystem 3D z awatarami, gospodarką cyfrową (tokeny, NFT, waluty wirtualne) i dostępem z wielu urządzeń (PC, mobile, VR, AR), oparty m.in. na silnikach Unreal/Unity, Blockchain, WebRTC i edge computingu.
- Kluczowe technologie i trendy: VR dla pełnej immersji, AR do łączenia świata fizycznego z cyfrowym (np. konfiguratory 3D w skali 1:1), AI + IoT + edge computing dla personalizacji, skalowania i niskich opóźnień, a także rosnące znaczenie interoperacyjnych formatów 3D (np. glTF) i standardów web3.
- Najważniejsze platformy: centralne (Roblox ok. 250 mln użytk./mies., Fortnite >70 mln, Horizon Worlds – kilka mln) oraz blockchainowe (Decentraland, The Sandbox – po kilkaset tys. użytk./mies.), monetyzujące się przez mikropłatności, sprzedaż landów, tokeny (MANA, SAND) i brand experiences.
- Rynek metaverse dynamicznie rośnie – prognoza Statista: z ok. 65 mld USD (2022) do ok. 507 mld USD w 2029 r. przy CAGR ok. 30–40%, napędzany inwestycjami Big Tech, rozwojem sprzętu XR i budżetami marek na doświadczenia immersyjne.
- Dla budownictwa, wnętrz i ogrodów kluczowe zastosowania to konfiguratory 3D, wirtualne spacery i showroomy, szkolenia BHP w VR oraz wizualizacje zagospodarowania terenu, które skracają cykl sprzedaży, zmniejszają liczbę reklamacji i podnoszą satysfakcję klientów, przy jednoczesnej konieczności zarządzania ryzykami: prywatność, bezpieczeństwo aktywów cyfrowych, koszty infrastruktury i niepewność regulacyjna NFT/Blockchain.
