Nowe technologie: co to jest i jak wpływają na nasze życie?

Zastanawiasz się, czym tak naprawdę są nowe technologie i jak zmieniają sposób, w jaki mieszkasz, budujesz i urządzasz ogród. Chcesz lepiej rozumieć, o co chodzi w smart domach, druku 3D na budowie czy systemach nawadniania sterowanych telefonem. Z tego artykułu dowiesz się, jak te rozwiązania działają w praktyce i jak wpływają na Twoje codzienne życie.

Co to są nowe technologie?

W kontekście budownictwa, wnętrz i ogrodów nowe technologie to innowacyjne rozwiązania łączące sprzęt, oprogramowanie i dane, które automatyzują procesy, ułatwiają zarządzanie budynkiem oraz poprawiają komfort użytkowników. Obejmują one między innymi sztuczną inteligencję, Internet Rzeczy, Cloud computing, druk 3D, zaawansowaną robotykę oraz sieci 5G, czyli narzędzia pozwalające projektować, budować i eksploatować domy oraz infrastrukturę szybciej, dokładniej i z mniejszym zużyciem zasobów.

Nowe technologie w branży budowlanej są nierozerwalnie związane z koncepcją Industry 4.0, czyli cyfryzacją procesów, integracją maszyn z systemami IT, analizą danych w czasie zbliżonym do rzeczywistego i zdalnym sterowaniem instalacjami.

Od kilkudziesięciu lat tempo rozwoju technologii przyspiesza na tyle, że tradycyjne metody projektowania, budowy i utrzymania obiektów ustępują miejsca podejściu opartemu na danych, automatyzacji i usługach chmurowych.

W praktyce oznacza to chociażby inteligentne termostaty w domach, modelowanie BIM w projektowaniu budynków czy automatyczne systemy nawadniania w ogrodach sterowane przez Internet Rzeczy.

Według raportu Future of Jobs opublikowanego podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos (Światowe Forum Ekonomiczne 2017) już kilka lat temu prognozowano, że ponad jedna trzecia umiejętności potrzebnych na rynku pracy będzie powiązana z obsługą nowych technologii i cyfryzacją procesów.

Jakie są główne rodzaje nowych technologii?

W budownictwie, aranżacji wnętrz i ogrodnictwie liczą się przede wszystkim te technologie, które realnie zmieniają sposób projektowania, wykonawstwa i eksploatacji obiektów. Chodzi zarówno o systemy sterowania smart home, narzędzia do cyfrowego projektowania przestrzeni, jak i rozwiązania związane z energią, bezpieczeństwem czy zarządzaniem wodą na działce.

Sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe

Sztuczna inteligencja (AI) i Machine Learning to systemy komputerowe, które potrafią uczyć się na podstawie danych i podejmować decyzje bez ciągłego nadzoru człowieka. W budownictwie i branży instalacyjnej wykorzystuje się je do analizy projektów, optymalizacji konstrukcji, symulacji zużycia energii czy przewidywania awarii urządzeń technicznych w budynkach.

Na placu budowy algorytmy analizują zdjęcia z dronów, wykrywają nieprawidłowości, a w gotowych budynkach odpowiednio dobrane systemy AI dopasowują parametry ogrzewania, wentylacji i oświetlenia do stylu życia domowników. W ogrodach podobne rozwiązania analizują dane pogodowe oraz wilgotność gleby, aby dokładniej planować nawadnianie i chronić rośliny przed stresem wodnym.

Przykłady zastosowań AI/ML w praktyce to między innymi:

• analiza zdjęć z dronów w celu inspekcji postępu prac i wykrycia pęknięć, zawilgoceń lub błędów montażowych,
• asystenci projektowi w środowisku BIM, którzy proponują optymalne układy konstrukcji i instalacji przy mniejszym zużyciu materiału,
• personalizacja ustawień smart home – system uczy się, kiedy jesteś w domu, jaką temperaturę i natężenie światła lubisz, a następnie automatycznie je dostosowuje,
• predykcyjne utrzymanie maszyn budowlanych, które na podstawie drgań i temperatury podzespołów przewiduje termin serwisu,
• inteligentne planowanie nawadniania w ogrodach na podstawie prognoz pogody i danych z czujników gleby.

Trzeba jednak uwzględnić, że systemy AI wymagają dużych ilości dobrej jakości danych, a ich wyniki mogą być obarczone błędem, jeśli dane wejściowe są niekompletne lub źle dobrane.

Internet mobilny, Internet Rzeczy i sieci 5G – skala i prognozy

Internet mobilny zapewnia dostęp do sieci z poziomu smartfona czy tabletu, Internet Rzeczy (IoT) łączy urządzenia takie jak czujniki, sterowniki i kamery w jeden system, a sieć 5G odpowiada za bardzo szybkie, stabilne połączenie o niskich opóźnieniach, niezbędne do obsługi tysięcy urządzeń na budowie czy w inteligentnym domu i ogrodzie.

W praktyce na jednym placu budowy możesz mieć jednocześnie kilkaset czujników monitorujących warunki pracy, a w budynku kilkadziesiąt urządzeń smart home, które wymieniają dane w czasie rzeczywistym i reagują na Twoje polecenia wydawane z telefonu.

Według prognoz Statista liczba urządzeń IoT ma wzrosnąć z około 15 mld w 2020 roku do ponad 29 mld w 2030 roku, a GSMA szacuje, że sieci 5G obejmą około 58% światowej populacji do 2030 roku (Statista 2023, GSMA Mobile Economy 2023).

Rozwiązania te wpływają na codzienną praktykę w wielu obszarach:

• ciągłe monitorowanie parametrów na budowie – temperatury betonu, wilgotności, drgań konstrukcji,
• zdalne sterowanie ogrzewaniem, roletami, oświetleniem oraz bramą wjazdową w domu jednorodzinnym,
• zautomatyzowane systemy nawadniania i oświetlenia w ogrodzie, reagujące na prognozę pogody oraz aktualną wilgotność gleby.

Chmura obliczeniowa i komputery kwantowe

Chmura obliczeniowa (Cloud computing) umożliwia przechowywanie projektów, modeli BIM i dokumentacji technicznej na zewnętrznych serwerach oraz współpracę wielu osób nad jednym projektem w tym samym czasie. Projektant wnętrz, konstruktor i instalator mogą równolegle pracować na tym samym modelu, a inwestor przegląda go z telefonu, niezależnie od miejsca, w którym się znajduje.

Dzięki chmurze firmy budowlane i biura projektowe mają też bezpieczne kopie zapasowe danych, dostęp do mocy obliczeniowej na żądanie oraz możliwość korzystania z zaawansowanych narzędzi symulacyjnych bez inwestycji w drogi sprzęt. Komputery kwantowe są na zupełnie innym etapie – to wciąż rozwiązania eksperymentalne, które dopiero w perspektywie kolejnych lat mogą przyspieszyć obliczenia związane z projektowaniem konstrukcji czy badaniami nowych materiałów budowlanych.

W uproszczeniu można powiedzieć tak: chmura to technologia używana w projektowaniu i zarządzaniu budynkami już teraz, a komputery kwantowe to etap badań nad przyszłymi metodami optymalizacji i symulacji.

Eksperci Google wskazywali, że komputery kwantowe mogą w kolejnych dekadach znacząco przyspieszyć rozwój algorytmów optymalizacyjnych oraz symulacji materiałowych stosowanych m.in. w budownictwie (Google, prezentacje konferencyjne 2019–2020).

Robotyka, automatyzacja i druk 3D

Zaawansowana robotyka oraz druk 3D coraz mocniej wchodzą na place budowy, do zakładów prefabrykacji i pracowni projektowych. Roboty wykonują powtarzalne, ciężkie lub niebezpieczne czynności, natomiast druk 3D pozwala wytwarzać elementy dopasowane do konkretnego projektu, których wykonanie tradycyjnymi metodami byłoby bardzo czasochłonne albo wręcz niemożliwe.

Na budowie pracują już roboty murarskie, maszyny do zautomatyzowanego szlifowania i malowania, a w halach produkcyjnych drukarki 3D tworzą z betonu lub tworzyw detale elewacyjne czy formy szalunkowe. W ogrodach automatyczne kosiarki zastępują żmudne koszenie dużych trawników, a druk 3D pozwala tworzyć niestandardowe donice, elementy małej architektury lub detale dekoracyjne do wnętrz.

Typowe zastosowania tych technologii to między innymi:

• roboty do murowania ścian i układania bloczków z odpowiednią dokładnością i powtarzalnością,
• drukowane elementy konstrukcyjne lub dekoracyjne, np. belki, łuki, okładziny elewacyjne czy panele akustyczne,
• automatyczne kosiarki i roboty ogrodowe dbające o trawnik, żywopłoty oraz sprzątanie liści,
• roboty przygotowujące i czyszczące powierzchnie przed malowaniem, szpachlowaniem lub układaniem posadzek,
• zrobotyzowane magazyny materiałów budowlanych, które przyspieszają kompletację dostaw na budowę.

Takie rozwiązania skracają czas realizacji inwestycji i zwiększają precyzję, ale wymagają wysokich nakładów początkowych, specjalistycznego serwisu oraz dobrze przeszkolonej kadry.

Biotechnologia, genomika i technologie biomedyczne

Biotechnologia i genomika kojarzą się głównie z medycyną, ale coraz częściej wpływają także na budownictwo i ogrodnictwo. Powstają materiały bio‑bazowane, np. kompozyty z włóknami roślinnymi, izolacje na bazie włókien drzewnych lub konopi, a także eksperymentalne materiały z grzybnią (mycelium). W zagospodarowaniu terenu stosuje się roślinne systemy filtracji wody, oczyszczania ścieków oraz rozwiązania przywracające żyzność zdegradowanych gleb.

Praktyczne zastosowania obejmują między innymi:

• bio‑izolacje i materiały wykończeniowe z włókien roślinnych lub mycelium o dobrych parametrach cieplnych i akustycznych,
• zielone dachy i ściany, które wspierają bioróżnorodność, poprawiają mikroklimat i ograniczają przegrzewanie budynków,
• bioremediację gleb w ogrodach i terenach poprzemysłowych, gdzie specjalnie dobrane rośliny i mikroorganizmy oczyszczają grunt z metali ciężkich lub zanieczyszczeń ropopochodnych.

Takie rozwiązania wymagają jednak dokładnych badań, testów bezpieczeństwa oraz spełnienia rygorystycznych wymogów regulacyjnych przed wprowadzeniem na rynek budowlany lub ogrodniczy.

Blockchain, bezpieczeństwo i technologie biometryczne

Blockchain to zdecentralizowany rejestr danych, który może służyć do śledzenia pochodzenia materiałów budowlanych, weryfikacji certyfikatów jakości czy monitorowania łańcucha dostaw. Technologie biometryczne – takie jak rozpoznawanie twarzy, linii papilarnych czy głosu – znajdują zastosowanie w kontroli dostępu na budowie oraz w inteligentnych domach, gdzie zastępują tradycyjne klucze i kody PIN.

W praktyce blockchain i biometria wspierają m.in.:

• certyfikację pochodzenia materiałów, np. drewna czy stali, co ułatwia potwierdzenie standardów środowiskowych,
• zabezpieczenie danych projektowych i dokumentacji BIM przed nieautoryzowanymi zmianami,
• biometryczne systemy wejścia do budynków, stref technicznych na budowie lub prywatnych pomieszczeń w domu.

Wraz z rozwojem takich technologii rośnie jednak ryzyko naruszeń prywatności, dlatego bezpieczne przechowywanie i zarządzanie danymi biometrycznymi staje się jednym z najważniejszych wyzwań.

Jak nowe technologie wpływają na życie codzienne?

Dla mieszkańców nowe technologie to przede wszystkim automatyzacja rutynowych czynności. Nie musisz ręcznie ustawiać temperatury, opuszczać rolet czy podlewać ogrodu – czujniki i sterowniki robią to za Ciebie. Jednocześnie masz pełną kontrolę z poziomu smartfona, możesz sprawdzić zużycie energii, historię otwarć drzwi czy aktywność systemu alarmowego, nawet będąc poza domem.

Dla wykonawców i firm budowlanych cyfrowe narzędzia oznaczają dokładniejsze kosztorysy, lepsze planowanie dostaw i mniejszą liczbę pomyłek na budowie. Modele BIM, aplikacje do zarządzania ekipami oraz chmurowe systemy raportowania postępu prac sprawiają, że mniej czasu spędza się na telefonach i papierowych dokumentach, a więcej na faktycznej realizacji robót.

Właściciele nieruchomości korzystają z diagnostyki predykcyjnej instalacji – kotły, pompy ciepła czy stacje ładowania samochodów elektrycznych zgłaszają z wyprzedzeniem potrzebę serwisu. Dzięki temu łatwiej uniknąć kosztownych awarii, zalania czy przerw w dostawie ciepła i energii. W ogrodach czujniki monitorują wilgotność i jakość gleby, aby zapewnić roślinom optymalne warunki bez marnowania wody.

Wszystko to wpływa jednocześnie na komfort życia, koszty eksploatacji budynków oraz poziom bezpieczeństwa, bo dobrze zaprojektowany system smart home lub smart garden ogranicza ryzyko awarii, zalania czy włamania.

Aktualizuj oprogramowanie urządzeń smart home i konfiguruj osobną sieć Wi‑Fi dla sprzętu IoT, aby ograniczyć ryzyko przejęcia kontroli nad instalacjami przez osoby z zewnątrz.

Jakie korzyści płyną z nowych technologii?

Korzyści ekonomiczne widać przede wszystkim w niższych kosztach eksploatacji budynków: automatyczne sterowanie ogrzewaniem, wentylacją i oświetleniem zmniejsza zużycie energii, a predykcyjne utrzymanie instalacji ogranicza liczbę awarii i drogich napraw interwencyjnych.

Z punktu widzenia środowiska nowe technologie pomagają optymalizować zużycie energii, wody i materiałów. Inteligentne systemy zarządzania budynkiem, zielone dachy, fotowoltaika czy automatyczne nawadnianie w ogrodach wspierają redukcję odpadów i emisji oraz lepsze wykorzystanie lokalnych zasobów.

Korzyści społeczne to natomiast lepsze warunki pracy na budowach i w utrzymaniu obiektów, łatwiejszy dostęp do usług serwisowych online oraz możliwość zdalnej pracy całych zespołów projektowych, co szczególnie uwidoczniło się w czasie Pandemii COVID‑19.

Według analiz McKinsey automatyzacja systemów technicznych w budynkach może zmniejszyć ich zużycie energii nawet o 20–30%, w zależności od typu obiektu i zakresu modernizacji (McKinsey 2020).

Jakie wyzwania i zagrożenia niosą nowe technologie?

Najczęściej wskazywanym ryzykiem jest bezpieczeństwo danych i cyberzagrożenia. Im więcej urządzeń podłączonych do sieci w domu, na budowie czy w biurze projektowym, tym więcej potencjalnych punktów ataku. Nieodpowiednio zabezpieczona kamera, sterownik kotła lub bramy wjazdowej może stać się furtką do całej sieci firmowej albo domowej.

Nowe technologie oznaczają też konieczność zmiany kwalifikacji pracowników. Automatyzacja i robotyzacja części procesów może ograniczyć zapotrzebowanie na proste prace fizyczne, ale jednocześnie rośnie potrzeba specjalistów od obsługi systemów cyfrowych, analizy danych czy utrzymania złożonych instalacji. Jeśli szkolenia nie nadążają za zmianami, narastają nierówności w dostępie do dobrze płatnych miejsc pracy.

Dodatkowe wyzwania to rosnąca ilość e‑odpadów, uzależnienie od konkretnych dostawców technologii (vendor‑lock‑in) oraz różnice w dostępie do nowoczesnych rozwiązań pomiędzy dużymi miastami a mniejszymi miejscowościami. W praktyce oznacza to, że część użytkowników korzysta z zaawansowanego smart home, podczas gdy inni nadal nie mają stabilnego dostępu do szybkiego internetu mobilnego.

Z tego powodu ogromne znaczenie ma rozwój przemyślanych regulacji prawnych, norm technicznych i standardów branżowych, które zwiększają interoperacyjność systemów i podnoszą poziom bezpieczeństwa.

Przykładowo odnotowywane w ostatnich latach ataki ransomware na infrastrukturę krytyczną oraz systemy firm budowlanych pokazały, że zaniedbania w cyberbezpieczeństwie mogą prowadzić do realnych strat finansowych i przerw w realizacji inwestycji (raporty branżowe ENISA 2021–2023).

Jak przygotować się na zmiany – praktyczne porady dla osób i firm?

Jeśli chcesz świadomie korzystać z nowych technologii w domu, firmie wykonawczej czy biurze projektowym, zacznij od oceny swoich realnych potrzeb. Zastanów się, które procesy warto zautomatyzować, gdzie generują się największe koszty lub straty czasu i jakie dane są potrzebne, aby podjąć lepsze decyzje. Następnie wybierz kilka rozwiązań do pilotażu zamiast od razu wymieniać cały park maszynowy czy wszystkie instalacje.

Dobrą praktyką jest też zaplanowanie budżetu na szkolenia, serwis i aktualizacje systemów, a nie tylko na sam zakup sprzętu. W firmach budowlanych lub instalacyjnych warto opracować prostą ocenę ryzyka i plan ciągłości działania – co się stanie, gdy system zarządzania budową przestanie działać, a jak zostaną zabezpieczone dane klientów i dokumentacja projektowa.

Jako pierwsze kroki dla mniejszych firm z branży budowlanej, wnętrzarskiej i ogrodniczej warto rozważyć takie działania, jak:

• przeprowadzenie audytu technologicznego – sprawdzenie, jakie systemy już działają, a gdzie występują największe braki,
• wdrożenie jednego pilotażowego rozwiązania, np. prostego systemu smart office lub monitoringu parametrów na budowie,
• współpracę z lokalnymi ośrodkami badawczymi, np. uczelniami technicznymi czy instytutami współpracującymi z NCBR,
• korzystanie z rozwiązań chmurowych o otwartych standardach, aby ograniczyć ryzyko vendor‑lock‑in,
• ustalenie podstawowych procedur cyberbezpieczeństwa – silne hasła, kopie zapasowe, aktualizacje oprogramowania.

W Polsce funkcjonują także instrumenty wsparcia, takie jak Ulga na nowe technologie w aktualnym rozumieniu ustaw podatkowych, Ulga B+R, IP Box, programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) czy inicjatywy wspierające Industry 4.0. Warunki korzystania z nich zmieniają się, dlatego trzeba każdorazowo sprawdzić aktualne przepisy i regulaminy – przykładowo w przypadku konkursów NCBR istotne są fazy projektu (I/II/III) oraz poziom gotowości technologicznej TRL.

Rozpocznij od niewielkiego pilota z jasno określonymi wskaźnikami efektów i zapisem w umowie o przenoszalności danych, aby w razie potrzeby móc łatwo zmienić dostawcę i uniknąć pełnego uzależnienia od jednej platformy.

Uwagi redakcyjne i źródła

Przy opisywaniu nowych technologii oraz ich wpływu na budownictwo, wnętrza i ogrody warto podawać przy każdej statystyce lub prognozie rok oraz nazwę instytucji lub raportu, z którego pochodzą dane, a cytaty ekspertów wyraźnie podpisywać imieniem, nazwiskiem, stanowiskiem i źródłem wypowiedzi.

Jeżeli w tekście przywołuje się polskie programy wsparcia, takie jak inicjatywy NCBR czy aktualne ulgi podatkowe, powinno się wskazać rok obowiązywania informacji i odwołać się do oficjalnych komunikatów oraz aktów prawnych.

Co warto zapamietać?:

• Nowe technologie w budownictwie, wnętrzach i ogrodach obejmują m.in. AI/ML, IoT, chmurę, druk 3D, robotykę, biotechnologię, blockchain i biometrie, wpisując się w koncepcję Industry 4.0 i cyfryzację procesów.
• Kluczowe zastosowania to: smart home/smart garden (automatyzacja ogrzewania, oświetlenia, rolet, nawadniania), BIM i chmura w projektowaniu, monitoring IoT na budowie, roboty i druk 3D w wykonawstwie, bio‑materiały i zielone dachy/ściany w zrównoważonym budownictwie.
• Skala zmian: liczba urządzeń IoT ma wzrosnąć z ok. 15 mld (2020) do ponad 29 mld (2030), sieci 5G mają objąć ok. 58% populacji (2030), a automatyzacja systemów technicznych może obniżyć zużycie energii budynków o 20–30% (McKinsey 2020).
• Główne korzyści: niższe koszty eksploatacji (energia, serwis), wyższy komfort i bezpieczeństwo użytkowników, lepsze warunki pracy na budowach, oszczędność wody i materiałów, redukcja emisji i odpadów dzięki precyzyjnemu sterowaniu i predykcyjnemu utrzymaniu.
• Najważniejsze wyzwania i rekomendacje: cyberbezpieczeństwo (osobna sieć Wi‑Fi dla IoT, aktualizacje, kopie zapasowe), ryzyko e‑odpadów i vendor‑lock‑in, potrzeba szkoleń i zmiany kwalifikacji, start od małych pilotaży, audyt technologiczny, korzystanie z chmury o otwartych standardach oraz z ulg i programów wsparcia (Ulga B+R, IP Box, NCBR).